Centralna i Istočna Evropa (CEE) trebala bi ostati jedna od najbrže rastućih regija u 2026. godini, a temelji tog rasta su snažna domaća potražnja, rastuće investicije i ubrzani rast bogatstva domaćinstava prema podacima predstavljenim na obraćanju za medije koji je organizovao UniCredit tokom CEE Foruma koji je održan sredinom januara u Beču u organizaciji Financial Times Live.
Procjenjuje se da će se ekonomski rast u većini zemalja u Centralnoj i Istočnoj Evropi kretati između dva i 3,3 posto u 2026. godini, što je znatno iznad očekivanog rasta eurozone od oko jedan do 1,5 posto, čime se potvrđuje kontinuirano približavanje regije Zapadnoj Evropi.
Domaća potražnja i ulaganja podupiru stabilan rast
Prema mišljenju Maura Giorgia Marrana, višeg ekonomiste za regiju Centralne i Istočne Evrope u UniCreditu, domaća potražnja će ostati glavni pokretač rasta u cijeloj regiji.
“Potrošnja domaćinstva će nastaviti imati ključnu ulogu, potpomognuta i dalje solidnim rastom realnih plaća, ublaženom inflacijom i ograničenim tržištem rada. Istovremeno, očekujemo jačanje investicijske aktivnosti, uz pomoć nižih kamatnih stopa, poboljšanja vanjske potražnje i ubrzane apsorpcije sredstava Evropske unije”, kazao je Marrano.
Snažni temelji CEE regije, u kombinaciji sa trendovima regionalne realokacije i primjene tehnologije, pozicioniraju regiju kao ključnog korisnika regionaliziranog evropskog modela rasta
Očekuje se da će niži troškovi zaduživanja također podržati rast kreditiranja privatnog sektora, budući da većina centralnih banaka u regiji još uvijek ima prostor za dalje snižavanje kamatnih stopa.
Izglede zemalja Centralne i Istočne Evrope dodatno osnažuje postupni oporavak vanjske potražnje, posebno iz eurozone. Očekuje se da će Njemačka odigrati ključnu ulogu, pri čemu će efekti fiskalnih poticaja postati vidljivi od 2026. godine te se postupno intenzivirati u narednim godinama.
„Čak i ako prilivi sredstava iz EU fonda budu umjereni nakon 2026. godine, snažnija vanjska potražnja — posebno iz Njemačke — trebala bi pomoći da rast Centralne i Istočne Evrope ostane između dva i tri posto u 2027. godini“, dodao je Marrano.
Osim makroekonomskog rasta, zemlje Centralne i Istočne Evrope (CEE) prolaze kroz strukturnu promjenu načina na koji domaćinstva štede i ulažu. Istraživanje o bogatstvu domaćinstava u CEE regiji koje provodi UniCredit pokazuje da je finansijsko bogatstvo po stanovniku u regiji poraslo gotovo pet puta tokom posljednje dvije decenije. Ipak, ono i dalje iznosi samo oko 30 posto nivoa Zapadne Evrope, što ukazuje na značajan prostor za dalji rast i razvoj.
Ključna prekretnica u ovoj transformaciji je ubrzani rast investicijske aktivnosti. Prema najnovijem CEE Observatory izvještaju UniCredita, imovina pod upravljanjem širom CEE regije, u zemljama u kojima banka posluje, dostigla je 133 milijarde eura u 2025. godini, bilježeći dvocifrenu stopu rasta i odražavajući odlučan pomak od prekomjerne štednje ka dugoročnim investicijskim rješenjima.
„Dostići 133 milijarde eura u imovini pod upravljanjem nije samo statistička prekretnica za ta tržišta — to signalizira promjenu načina razmišljanja. Domaćinstva u Centralnoj i Istočnoj Evropi sve više ulažu na tržištima kapitala, što je ključno za širenje ulaganja i dugoročno stvaranje bogatstva te za podršku održivom ekonomskom rastu u cijeloj regiji”, izjavila je Teodora Petkova, direktorica UniCredita za Centralnu i Istočnu Evropu.
Uloga bankarstva u narednoj fazi razvoja
Izbjegavanje zamke srednjeg dohotka bit će ključno za narednu fazu razvoja CEE regije. To će zahtijevati prelazak sa troškovne konkurentnosti na inovacije, produktivnost i stvaranje veće vrijednosti. Banke imaju centralnu ulogu u usmjeravanju štednje domaćinstava ka produktivnim investicijama, podršci malim i srednjim preduzećima te jačanju evropske zajednice za štednju i ulaganje.
Istraživanje o bogatstvu domaćinstava u CEE regiji koje provodi UniCredit pokazuje da je finansijsko bogatstvo po stanovniku u regiji poraslo gotovo pet puta tokom posljednje dvije decenije
Snažni temelji CEE regije, u kombinaciji sa trendovima regionalne realokacije i primjene tehnologije, pozicioniraju regiju kao ključnog korisnika regionaliziranog evropskog modela rasta.
“CEE regija ima potencijal rasta, kapital i otpornost da nastavi napredovati. Pametno bankarstvo, koje povezuje digitalna rješenja sa pouzdanim savjetima stručnjaka, kakve može pružiti samo banka sa velikom mrežom, bit će presudno za podršku i kompanijama i domaćinstvima kroz ovu transformaciju”, kazala je Petkova.
Globalni okvir: tehnologija, otpornost i fragmentacija
Postavljanje regionalnih izgleda u globalni okvir, Edoardo Campanella, direktor i glavni urednik UniCredit Investment Instituta, istaknuo je da umjetna inteligencija ostaje snažan pokretač globalnog rasta, posebno u Sjedinjenim Američkim Državama, bez znakova stvaranja tržišnog balona. Napominje, međutim, da rizici od prekomjernih ulaganja u podatkovne centre zahtijevaju pažljivo praćenje.
Dodao je da ekonomija eurozone ostaje otporna, podržana domaćom potražnjom i fiskalnim stimulansom Njemačke, dok se očekuje da će se strukturno usporavanje Kine nastaviti. Istovremeno, rastuća geopolitička fragmentacija i preokret globalizacije mijenjaju obrasce trgovine i investicija.
U takvom okruženju, Evropa, a posebno Centralna i Istočna Evropa, imaju dobru poziciju da profitiraju od regionalizacije, regionalne realokacije i investicija vođenih tehnologijom, učvršćujući svoju ulogu ključnog pokretača evropskog rasta u godinama koje dolaze.
