13,74 milijarde KM iznosi ukupni dug BiH
180 miliona KM novog unutrašnjeg duga FBiH ove godine
1,39 milijardi KM iznosi izloženost RS novim garancijama
1,95 milijardi KM unutrašnjeg duga RS odnosi se na entitetsku vladu
Sa ukupnim javnim dugom od 13,74 milijarde konvertibilnih maraka (25,67 posto bruto društvenog proizvoda), koliko je iznosio na kraju prošle godine, od čega se na vanjski dug odnose 9,23 milijarde KM, a na unutrašnji 4,50 milijardi KM, Bosna i Hercegovina još uvijek spada u red nisko zaduženih zemalja, kakvim se smatraju sve države čiji dug ne prelazi trećinu njenog BDP-a. No, pitanje je koliko će ta pozitivna nijansa bosanskohercegovačke makroekonomske slike potrajati, s obzirom da entiteti, u nedostatku iole održivih razvojnih strategija, sve intenzivnije hrle u zaduženja upitne svrhe, preferirajući bjesomučno emitiranje skupih trezorskih zapisa na domaćem te ekstremno neisplativih obveznica na stranim tržištima vrijednosnih papira.
Zbirno, dva bh. entiteta na kraju 2024. bili su nosioci 99,26 posto (Federacija 50,21 posto, Republika Srpska 49,05 posto) ukupnog javnog duga naše zemlje, dok se na institucije BiH i Distrikt Brčko odnosilo simboličnih 0,38 i 0,36 posto.
Federalni dug
U međuvremenu, odnos zaduženosti entiteta blago se promijenio pa je na kraju prvog polugodišta 2025. godine Federacija BiH bila zadužena za ukupno 6,41 milijardu KM, što je nominalno za 0,40 posto manje nego u prethodnom kvartalu, ali izraženo u američkim dolarima (3,84 milijarde) više za 7,97 posto (283.269.337 dolara). Od tog iznosa, na vanjski dug odnosi se 4,67 milijardi KM (nominalni kvartalni pad od 4,13 posto), odnosno 2,80 milijardi američkih dolara (kvartalni rast od 3,93 posto), a na unutrašnji 1,74 milijarde KM (kvartalni rast od 11,19 posto).
“Vanjski dug, ugovoren najvećim dijelom za finansiranje većih infrastrukturnih projekata, realizira se u saradnji sa Svjetskom bankom (WB), Evropskom bankom za obnovu i razvoj (EBRD), Evropskom investicijskom bankom (EIB), Međunarodnim monetarnim fondom (MMF) te drugim bilateralnim i multilateralnim finansijskim institucijama.
Vanjski dug prema multilateralnim finansijskim institucijama iznosi 4,05 milijardi KM (86,71 posto ukupnog duga), dok se preostalih 621.112.599 KM (13,29 posto) odnosi na bilateralne kreditore“, napominje se u Kvartalnom izvještaju o dugu Ministarstva finansija FBiH, uz opasku da su u parlamentarnu proceduru upućene još tri odluke o prihvatanju zaduženja – 3,46 miliona eura kod Razvojne banke Vijeća Evrope (CEB) za podprojekt rekonstrukcije i opremanja dviju psihijatrijskih bolnica, dodatnih 95 miliona eura kod EBRD-a za realizaciju projekta Koridor Vc – dio 3 Poprikuše – Nemila te 42,6 miliona eura kod IBRD-a za Drugi programski zajam za razvojnu politiku zdravstvenih sektora u Bosni i Hercegovini.
Na kraju prvog polugodišta 2025. godine FBiH je bila zadužena za ukupno 6,41 milijardu KM, od čega se na vanjski dug odnosi 4,67 milijardi KM, a na unutrašnji 1,74 milijarde KM
S druge strane, na ime glavnice i kamate u istom kvartalu plaćeno je ukupno 192,20 miliona KM (glavnica 161,98 miliona KM ili 84,27 posto, kamate i takse 30,22 miliona KM ili 15,73 posto), uz realizaciju otplate vanjskog duga manju za 6,27 posto od planiranih 205,07 miliona KM. Pritom, kako se dodaje u Izvještaju, po osnovi vanjskog duga ukupno je angažirano/povučeno 7.022.051 KM na temelju tečaja Centralne banke BiH na dan angažiranja sredstava.
Na dan 30. juni 2025. godine ukupan dug RS iznosio je 6,54 milijarde KM, od čega su 4,01 milijarda KM vanjske, a 2,53 milijarde KM unutrašnje obaveze
Unutrašnji dug FBiH, pak, trenutno obuhvata obaveze nastale emisijom tržišnih vrijednosnih papira (trezorski zapisi, trezorske obveznice, obveznice ratnih potraživanja i stare devizne štednje) i verifikacijom duga. Na tom planu, u drugom kvartalu otplaćene su glavnice po ranije emitiranim trezorskim zapisima (10 miliona KM), trezorskim obveznicama (30 miliona KM) i ratnim potraživanjima (1.362.016 KM), uz 13,79 miliona KM kamata na trezorske obveznice te 55.850 KM kamata na ratna potraživanja. Istovremeno, putem četiri aukcije trezorskih zapisa i obveznica, stvoren je novi dug sa glavnicom od 180 miliona KM.
“Tokom drugog kvartala ugovoren je dugoročni kredit sa rokom dospijeća od 10 godina s Intesa Sanpaolo banka d.d. Sarajevo, u ukupnom iznosu od 50 miliona KM, sa kamatnom stopom od 3,49 posto.
Po osnovi kratkoročnih kredita, izvršena je isplata u iznosu od 13.333.333 KM na ime glavnice i 769.157 KM kamate“, precizira se u Izvještaju.
Obaveze RS
Stanjem ukupnog duga, koji je na dan 30. juni 2025. godine iznosio 6,54 milijarde KM, Republika Srpska u potpunosti parira Federaciji BiH. Ukupan vanjski dug RS na kraju prvog polugodišta dostigao je 4,01 milijardu KM, od čega se na entitetski nivo odnosi 3,12 milijardi KM, na jedinice lokalne samouprave 145,1 milion KM (direktno zaduženje 21,2 miliona KM, indirektno 123,9 miliona KM), a na javna preduzeća i Investiciono-razvojnu banku (IRB) 744,2 miliona KM. Unutrašnjim dugom, u ukupnom iznosu od 2,53 milijarde KM, entitetska vlada opterećena je sa 1,95 milijardi KM, jedinice lokalne samouprave sa 368,3 miliona KM, a fondovi socijalne sigurnosti sa 208 miliona KM.
Dva bh. entiteta na kraju 2024. bili su nosioci 99,26 posto ukupnog javnog duga naše zemlje, dok se na institucije BiH i Distrikt Brčko odnosilo simboličnih 0,38 i 0,36 posto
“U periodu 1. januar – 30. juni 2025. godine, po osnovu spoljnog, unutrašnjeg i indirektnog duga RS stvoreno je obaveza u ukupnom iznosu od 558,2 miliona KM, i to po osnovu spoljnog duga 252,0 miliona KM (12,5 miliona KM po osnovu investicionih projekata, 239,6 miliona KM po osnovu instrumenata za finansiranje budžetske potrošnje), od čega se na obaveze jedinica lokalne samouprave te javnih preduzeća i IRB-a, odnosno indirektni spoljni dug, odnosi 2,6 miliona KM, a po osnovu unutrašnjeg duga 306,1 milion KM (34,4 miliona KM po osnovu emitovanih trezorskih zapisa i 271,8 miliona KM po osnovu emitovanih dugoročnih obveznica“, sumira se u Informaciji o makroekonomskim pokazateljima Ministarstva finansija RS, prema kojoj je u istom periodu po osnovu servisiranja duga entiteta plaćen ukupno 717,1 milion KM.
Od ukupno plaćenog iznosa, na vanjski dug odnosi se 263,8 miliona KM (glavnica 180,8 miliona KM, kamate 83 miliona KM), od čega su 56,6 miliona KM (glavnica 44,4 miliona KM, kamate 12,2 miliona KM) obaveze jedinica lokalne samouprave, javnih preduzeća i IRB-a, dok je unutrašnji dug servisiran sa 453,3 miliona KM (glavnica 402,4 miliona KM, kamate 50,9 miliona KM).
Povrh navedenog, ukupna izloženost RS po izdatim garancijama iznosi 1,39 milijardi KM, dok stanje duga po osnovu kreditnih zaduženja za koje je entitetska Vlada RS izdala garancije iznosi 926,6 miliona KM.
Srednjoročne projekcije
Prema izvještajima entitetskih ministarstava finansija, ukupni dug Republike Srpske iznosi 33,8 posto njenog bruto društvenog proizvoda, dok je učešće ukupnog duga u BDP-u Federacije BiH 20,92 posto.
Strategijom upravljanja dugom RS za period 2024. – 2027. godina, udio duga u entitetskom BDP-u za 2025. godinu je projiciran na 34,5 do 36,3 posto, za 2026. godinu na 32,8 do 34,6 posto, a za 2027. godinu na 29,4 do 31,2 posto.
Da bi se zamaglila puna istina, pak, u Smjernicama ekonomske i fiskalne politike Federacije BiH 2026. – 2028. daje se samo procjena kretanja duga čiji je nosilac federalni nivo vlasti.
“U periodu 2025. – 2027. očekuje se povećanje udjela ukupnog duga FBiH u BDP-u na 9,61 posto u 2025. te njegovo postepeno smanjivanje na 9,18 posto u 2026. i 8,65 posto u 2027. godini“, navodi se u Smjernicama, iz kojih je ipak vidljivo da će samo taj dio federalnog duga već u ovoj godini drastično porasti, za više od 850 miliona KM.
Federalne euroobveznice
Balans entitetske zaduženosti značajno se promijenio već početkom trećeg ovogodišnjeg kvartala, julskom emisijom petogodišnjih federalnih euroobveznica putem Londonske berze u iznosu od 350 miliona eura (oko 688 miliona KM), sa godišnjom kamatnom stopom od 5,5 posto, po osnovu koje će Federacija BiH ulagačima uz glavnicu isplatiti i 96,25 miliona eura (oko 189 miliona KM) kamata.
