Država troši 3,30 milijardi KM na javne investicije upitne svrhe

103,40 miliona KM za objekte UIO i Regionalnog centra Banja Luka

110,50 miliona KM za nove izborne tehnologije

300 miliona KM za osiguranje i unapređenje helikoptera

398,57 miliona KM za institucionalne projekte

2,94 miliona KM nedostaje za projekte u implementaciji

Program javnih investicija/Razvojno-investicioni program institucija Bosne i Hercegovine za period 2026. – 2028. godina, predstavljen kao “jedan od ključnih referentnih dokumenata za izradu Nacionalnog razvojnog plana koji je osnov za izradu strateškog okvira za korištenje IPA fondova i napredak u procesu Evropskih integracija” uključuje 289 projekata, ukupne vrijednosti 3,30 milijardi konvertibilnih maraka.

Od tog iznosa, 930,61 miliona KM odnosi se na 123 projekta u implementaciji, 278,60 miliona KM na 26 odobrenih, a 2,09 milijardi KM na 139 kandidirana projekta. Za kapitalna ulaganja namijenjeno je 2,90 milijardi KM, a preostalih 398,57 miliona KM za institucionalne projekte.

Projekti u implementaciji

Kada je riječ o projektima koji su već u implementaciji, 660,78 miliona KM je uloženo u kapitalne, a 269,84 miliona KM u institucionalne projekte.

Do kraja juna prošle godine za realizaciju projekata u implementaciji utrošeno je 450,54 miliona KM, dok je za 2026. planiran utrošak 364,58 miliona KM, a do kraja 2028. još 131,39 miliona KM, s tim što za te svrhe nedostaje još 2,94 miliona KM od čega 0,80 miliona KM iz domaćih te 2,14 miliona KM iz stranih izvora.

Najveći udio u ulaganjima čija implementacija je u toku imaju projekti iz sektora Prevencija i rješavanje sukoba, mir i sigurnost (30,47 posto), kojeg slijede industrija (14,25 posto) i zdravstvo (8,77 posto), dok je na začelju visokoškolsko obrazovanje, sa simboličnih 0,05 posto.

Među 139 kandidiranih projekata za čiju realizaciju nisu osigurana finansijska sredstva, većina se odnosi na potrebe državnog Ministarstva odbrane, zbirno vrijedne 1,02 milijarde KM

Pritom, najveći dio investicijskog kolača pripao je Ministarstvu za ljudska prava i izbjeglice BiH, koje će na različite projekte potrošiti ukupno 236,61 milion KM, među kojima je najskuplji Zatvaranje kolektivnih smještaja i alternativnih smještaja putem osiguranja javnih stambenih rješenja (203,12 miliona KM).

Uprava za indirektno oporezivanje BiH, pak, implementira projekte ukupno vrijedne 149,77 miliona KM, čija se glavnina odnosi na stavku Nabavka objekta za sjedišta UIO i Regionalnog centra Banja Luka, “tešku” 103,40 miliona KM, a devetocifreni iznos troši i Ministarstvo vanjske trgovine i ekonomskih odnosa, od čijih projekata u implementaciji, ukupno vrijednim 139,48 miliona KM, prednjače Povećanje ulaganja u javne objekte sa niskom stopom ugljika (32,65 miliona KM) te Održivi ekonomski razvoj i promocija zapošljavanja (31,29 miliona KM).

Od 26 odobrenih projekata, na koje je u naredne tri godine planirano utrošiti 209,05 miliona KM iz domaćih izvora i 21,72 miliona KM iz stranih grantova, ubjedljivo najskuplje je 110,50 miliona KM vrijedno Uvođenje specifičnih izbornih tehnologija u izborni proces, čiji implementator je Centralna izborna komisija BiH. No, kao i u slučaju projekata u implementaciji, pri samom vrhu po vrijednosti odobrenih ulaganja je Ministarstvo vanjske trgovine i ekonomskih odnosa, koje u toj kategoriji participira sa investiranjem 40 miliona KM u nabavku i ugradnju novog telekomunikacionog sistema te 38,01 milion KM u nabavku i montažu energetskih transformatora u trafostanicama.

Institucije BiH su kandidirale i 139 projekta za čiju realizaciju nisu osigurana finansijska sredstva, ukupne vrijednosti 2,09 milijardi KM, od čega se većina odnosi na Zanavljanje i modernizaciju postojećih i uspostava novih sistema i servisa K4 (362,57 miliona KM), Osiguranje i unapređenje operativnosti helikoptera (300 miliona KM), Nabavku municije i minsko eksplozivnih sredstava za popunu rezervi Oružanih snaga BiH (156,22 miliona KM) te druge projekte državnog Ministarstva odbrane, zbirno vrijedne 1,02 milijarde KM, ali i na ulaganja neizbježnog Ministarstva vanjske trgovine i ekonomskih odnosa, koje za kandidirane investicije čeka još 658,88 miliona KM, od čega se gotovo polovina odnosi na izgradnju dalekovoda Banja Luka 6 – Mostar 4 (320 miliona KM).

Ministarstvo za ljudska prava i izbjeglice BiH na različite projekte u implementaciji potrošit će ukupno 236,61 milion KM, među kojima je najskuplje zatvaranje kolektivnih i alternativnih smještaja (203,12 miliona KM)

“Vrijednost projekata koji direktno doprinose socio-ekonomskom razvoju i koji su svrstani u Razvojno-investicioni program iznosi 1,08 milijardi KM, a vrijednost ostalih projekata je 2,21 milijarda KM”, pojašnjava se u obrazloženju državnog Ministarstva finansija i trezor, uz preciziranje da su u Razvojno–investicioni program uvrštena kapitalna ulaganja od 968,74 miliona KM i institucionalni projekti vrijedni 116,38 miliona KM.

Razvojni program

U tom programu su 72 projekta, od kojih je u implementaciji 39, ukupne vrijednosti 369,42 miliona KM, uz devet odobrenih (65,52 miliona KM) i 24 kandidirana (650,18 miliona KM). Čak 99,31 posto ukupne vrijednosti odobrenih i projekata u implementaciji odnosi se na razvojne pravce Pametan rast (programski cilj je “osigurati pretvaranje inovativnih i produktivnih ideja u proizvode i usluge koje mogu stvoriti visokoplaćena radna mjesta i ubrzati ekonomski rast te, u isto vrijeme, očuvati prirodni kapital i smanjiti društvene nejednakosti”) i Društvo jednakih mogućnosti (fokusiran na “unapređenje sistema socijalne i zdravstvene zaštite u zemlji, kako bi se na bolji način zaštitili oni koji su suočeni s najvećim rizikom od siromaštva i ranjivosti s ciljem jačanja socijalne kohezije”, te na “aktivaciju, izgradnju vještina i prilika za cjeloživotno učenje za osobe s otežanim pristupom tržištu rada”), dok je na polju kandidiranih projekata situacija obrnuta – 99,72 posto njihove vrijednosti otpada na kategoriju Dobra uprava i upravljanje javnim sektorom (podrazumijeva “izgradnju odgovornog, transparentnog, efikasnog i djelotvornog javnog sektora, koji može osigurati provedbu vladavine prava”).

Najagilnije u trošenju novca na projekte pod egidom Društvo jednakih mogućnosti je Ministarstvo za ljudska prava i izbjeglice, koje implementira “investicije” poput unapređenja politika socijalne zaštite ukupno vrijedne 229,12 miliona KM. S druge strane, predvodnik pametnog rasta, koji prvenstveno podrazumijeva razvojne pravce Povoljno okruženje za poduzetništvo i inovacije te Povećanje investicija u infrastrukturu, sa projektima u implementaciji vrijednim 40,11 miliona KM je Ministarstvo komunikacija i prometa, kojem, naravno, implementirajući projekte vrijedne 36,37 miliona KM najuspješnije parira Ministarstvo vanjske trgovine i ekonomskih odnosa, koje je neprikosnoveni lider i prema vrijednosti (38,02 miliona KM) odobrenih razvojno-investicijskih projekata, usmjerenih na programski cilj Integrirani rast.

Čak 99,31 posto ukupne vrijednosti devet odobrenih i 39 projekata u implementaciji iz Razvojno-investicionog programa, odnosi se na razvojne pravce Pametan rast i Društvo jednakih mogućnosti

Da ne bi ostalo ni minimum mjesta za dilemu o tome koja državna institucija je motor socio-ekonomskog razvoja BiH, Ministarstvo vanjske trgovine i ekonomskih odnosa kandidiralo je i projekte iz kategorije Dobra uprava i upravljanje javnim sektorom, za čiju realizaciju je potrebno ukupno 551,28 miliona KM…